Trong kinh doanh, người ta thường tìm cách xoay vòng vốn. Giữ tiền mặt bên mình không hề dễ chịu, bởi khi thấy nguồn hàng tốt hay đối thủ bán được nhiều, họ thường cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau. Do đó, hầu như dân buôn muốn chi hết số tiền mình kiếm được để đầu tư ngay, mua hàng về liền, dùng hết số tiền lời lãi để nhập hàng mới. Với dân buôn, tiền để trong túi là tiền chết. Họ không cần biết rằng cơ hội đôi khi phải chờ đợi; với họ, lúc nào cũng là cơ hội.
Ngày hôm đó, nếu họ kiếm được lợi nhuận cao, ngày hôm sau họ sẽ tìm cách xoay vòng vốn, dùng tiền làm ra được đi mua hàng mới, làm sao để tiêu hết số tiền đó. Đối với họ, đây mới là khôn ngoan. Vì vậy, hầu hết những dân buôn ít khi bạn thấy họ có tiền trong túi. Thậm chí, có người phải đi vay, mượn tiền từ người thân, bạn bè, hoặc cầm cố nhà cho ngân hàng để có thêm vốn làm ăn. Hàng hóa chất đầy kho, nhưng họ vẫn thấy thiếu. Có nhiều mặt hàng họ mua vào để trữ bán được, có những mặt hàng lại không bán được, để lâu ngày trở nên hư hỏng, cũ, lỗi thời.
Chị gái tôi cũng là dân buôn. Ngày đầu, mẹ tôi cho chị bán một cái sạp ở chợ lớn ngay mặt tiền cổng chợ. Khách đi vào chợ là phải đi qua cổng và thấy mặt hàng chị tôi bày bán. Kinh doanh cũng khá; từ một sạp hàng hóa chỉ vài ba đôi dép, sau hai năm hàng hóa chất đầy sạp. Tiền bán hàng, cả tiền gốc lẫn tiền lời, đều dành để mua hàng mới. Gần Tết, chị tôi phải đi mượn tiền Má và ngân hàng để mua hàng mới về trữ bán Tết. Sau mỗi dịp Tết, tổng kết lại thấy lợi nhuận rất nhiều; tất cả tiền vốn lẫn lời, một ít chị trả lại ngân hàng, một ít trả lại Má tôi. Số còn lại chị dành để mua hàng tiếp, trữ bán trong năm. Hàng bán đi, thu tiền vào cuối ngày, gom lại để một phần trả cho mối hàng, phần còn lại gửi vào Sài Gòn để đóng hàng mới.
Chỉ qua hai năm, kho hàng bắt đầu dư ra, nhiều hàng cũ phải đổ ra bán rẻ, bán lỗ để thu hồi vốn. Số tiền bán được lại được dùng để đóng tiếp hàng mới. Chị tôi nói: nếu không mua hàng mới vào thì không thể bán được hàng. Điều này rất đúng; mỗi lần hàng mới về, chị tôi sẽ bán được hàng, có người vào trả giá mua nên cảm thấy hứng thú. Ngược lại, khi không mua hàng mới, nguyên cả tuần đó không ai thèm mua hàng, chỉ có vài người khách lác đác ghé qua.
Chị tôi phân trần rằng đây cũng là nguyên nhân tại sao hàng hóa ngày càng nhiều, thậm chí có quá nhiều tới nỗi phải mang về nhà để trữ, khiến nhà ở trở thành kho hàng.
Đặc biệt, hàng bán ra có tiền rủng rỉnh, nhưng chị tôi thường phải tích góp tiền để mua hàng, vì vậy tiền lời không có để lại cho bản thân. Nhiều lúc chị phải nhịn ăn nhịn mặc để gom tiền mua hàng. Từ ngày ra bán ở chợ, chị không có thời gian đi chơi; nghĩ đến việc đi chơi thì bỏ buôn bỏ bán, mất khách và phải chi tiền cho những chuyến đi. Cuối cùng, chị chỉ gom góp lại mà không đi chơi. Chỉ khi nào lễ Tết cúng quảy, chị mới nghỉ bán một ngày, nhưng trong lòng cũng lo lắng. Có nhà để ở, nhưng phần lớn thời gian chị sống ở chợ. Từ sớm chị đã ra chợ dọn hàng, ngồi mãi cho đến tối 7 giờ mới dọn hàng xong. Về nhà cũng phải 8 giờ tối mới bắt đầu ăn cơm. Những ngày nghỉ lễ, chị càng tranh thủ bán, vì ngày nghỉ người ta đi mua sắm nhiều.
Nói làm chủ chứ thực sự, chị bỏ ra nhiều thời gian hơn đi làm văn phòng. Nhưng chị tôi nói, làm chủ thoải mái hơn, đưa rước con đi học cũng tiện hơn, vì chỉ cần nhờ người có sạp kế bên trông hàng vài phút là chị có thể chạy xe tới trường đón con đi học.
Nhưng gia đình thì phần lớn ở chợ. Mỗi khi nghỉ lễ, con cái ở nhà không biết làm gì vì ba mẹ bận ở chợ. Có khi còn bắt trẻ ra xem hàng. Cuối cùng, ngày nghỉ cũng trở thành thời gian đi coi hàng. Đứa nào không đi là bị nói nặng nhẹ, vì mục đích cao cả là kiếm tiền lo cho ăn học. Khi con cái đi học về, cũng chỉ vứt cho thầy cô. Ba mẹ về nhà cũng không có thời gian nghỉ ngơi; ăn xong cơm là lên giường coi tivi rồi đi ngủ.
Cứ mỗi năm dịp Tết, Học kỳ mới đến hay sau hè, Chị tôi và các tiểu thương ở Chợ lại gom tiền bán hàng đi đóng hàng mới về để kịp cho ba mẹ học sinh mua sắm quần áo, giày dép cho con họ.
Khi dân buôn không nắm giữ được tiền mặt, họ không biết cách giữ đồng tiền để chờ cơ hội, nên lúc nào cũng cảm thấy thiếu thốn. Tiền được đổi thành hàng, nhưng hàng hóa lại có tính thanh khoản thấp. Tiền có thể thanh khoản cao, nhưng người ta không muốn giữ, họ luôn nghĩ rằng giữ tiền trong túi là thiếu thông minh, nên luôn tìm cách xoay vòng vốn. Khi không giữ được tiền mặt, tư duy của họ sẽ luôn nghĩ mình thiếu vốn và không có cơ hội. Chắc chắn khi có cơ hội lớn đến, họ sẽ không có tiền mặt trong tay, khiến tinh thần rất khó khăn để ra quyết định đúng. Nhiều người nghĩ rằng xoay vòng vốn là “tiền đẻ ra tiền”, nhưng thị trường giống như mùa lũ về; mỗi năm có một mùa lũ và một mùa xuân. Nếu chúng ta không dành dụm tiền mặt để chờ cơ hội đến, sẽ gặp khó khăn, luôn trong trạng thái thiếu thốn, chúng ta sẽ không có cơ hội thoát ra khỏi suy nghĩ này, và điều đó sẽ lặp đi lặp lại trong tư duy.
