Tôi có một đứa con gái đầu và một đứa con trai. Ngày trước, chị nó đi học ở một ngôi trường trong quận, khá gần nhà. Giờ đây, tôi cũng lập kế hoạch cho cậu con trai vào học cùng trường với chị để tiện đường đưa đón. Thằng bé năm nay đã 5 tuổi, hè này sẽ lên lớp Lá. Hết năm sau, đến tháng 9 năm 2026, con sẽ kết thúc bậc mầm non để bước vào tiểu học. Ở Việt Nam, nhất là tại các thành phố lớn, người ta thường chọn trường gần nhà cho thuận tiện việc đi lại, đưa đón. Thêm một lý do nữa là tâm lý phân biệt trường tốt, trường xấu, hay nơi mà người ta thường gọi là “trường điểm”. Riêng với tôi, trường công thì trường nào cũng như nhau, bởi hệ thống của nhà nước đều có khuôn viên rộng rãi và sở hữu đội ngũ giáo viên lâu năm, giàu kinh nghiệm.
Con trai sắp lên lớp 1, tôi bắt đầu phải lo tìm trường học cho con. Từ khi sinh ra, thằng bé mặc nhiên nằm trong hộ khẩu theo mẹ. Vì mẹ nó đăng ký hộ khẩu ở cùng ông bà ngoại dưới quê, nên con trai tôi cũng được nhập khẩu về quê ngoại. Tôi biết trước sau gì con cũng phải lên Sài Gòn để học. Chính vì vậy, suốt những năm qua, tôi chủ động không đăng ký tạm trú cho con, cốt để sau này khỏi phải làm thủ tục xóa tạm trú cũ rồi lại lỉnh kỉnh đăng ký tạm trú mới. Tôi cứ để lơ lửng như thế, chờ đến khi con tròn 5 tuổi mới bắt đầu đi làm tạm trú. Muốn con học trường nào, chỉ cần đăng ký tạm trú tại khu vực gần ngôi trường đó, thì mặc nhiên đến tuổi vào lớp 1, chính quyền sẽ gọi con đi nhập học. Theo quy định của nhà nước, người dân phải có thời gian tạm trú ít nhất 1 năm mới được xét học tại khu vực đó. Do đó, tôi đã tính toán kỹ lưỡng: tầm tháng 5, tháng 6 hoặc tháng 7 là thời điểm tôi phải tìm bằng được một phòng trọ gần trường để kịp tích lũy đủ thời gian hơn 1 năm.
Những ngày đầu tháng 4, tôi bắt đầu hành trình đi tìm nhà trọ. Mỗi khi rảnh rỗi, tôi lại chạy xe vòng vòng qua các đoạn đường gần trường nhất để xem có ai treo biển cho thuê phòng hay không. Phần lớn những nơi tôi đi qua đều là những dãy trọ lụp xụp, khiến tôi có chút e ngại không muốn vào hỏi, dù biết rằng có thể mình sẽ phải vào đó ở trong những ngày đầu. Đến nơi, tôi cứ nhìn tới nhìn lui nhưng vẫn chẳng tìm được nhà trọ nào vừa mắt. Sau vài tuần tìm kiếm trực tiếp không thành, tôi chuyển hướng lên mạng tra cứu thông tin. May mắn thay, tôi thấy một phòng trọ nằm ngay gần ngôi trường mà tôi mong muốn cho con vào học. Tôi nhấc điện thoại lên gọi cho chủ nhà. Thấy mức giá thuê phòng hiển thị là 2 triệu đồng, tôi nhẩm tính trong đầu: “Giá này cũng được, không vấn đề gì”.
Tôi hẹn gặp chủ nhà ngay sau đó. Tiếp tôi là một người đàn ông tầm 60 tuổi. Anh ra đón và hỏi han xem tôi muốn thuê phòng cho ai ở. Nói đoạn, anh dẫn tôi lên xem phòng ở tầng 2. Căn phòng trống trơn, diện tích vỏn vẹn tầm 2 mét vuông và không có nhà vệ sinh riêng bên trong. Ngôi nhà này thuộc kiểu nhà phố 3 tầng, bề ngang tầm 4 mét, chiều dài khoảng 20 mét, được người ta ngăn ra thành nhiều phòng nhỏ bằng ván ép để tăng số lượng phòng cho thuê. Anh dẫn tôi đến một căn phòng phía trước có ban công, nhưng không gian phòng lại nằm lọt thỏm bên trong vách tường ngăn. Anh nhìn tôi rồi hỏi: “Phòng này mấy người ở?”. Tôi thật thà đáp: “Dạ, hai vợ chồng với đứa con nhỏ nữa anh”. Anh lắc đầu bảo: “Thế thì nhỏ quá em ơi”. Tôi cũng thừa nhận: “Dạ, hơi nhỏ thật anh ạ”. Tôi hỏi anh xem còn phòng nào khác không, anh bảo đây là căn duy nhất còn trống. Nhận thấy không gian không phù hợp, cả hai chúng tôi đành thong thả đi xuống cầu thang, ngầm hiểu là thương vụ thuê phòng này không thành.
Vừa xuống cầu thang, hai anh em vừa trò chuyện dăm ba câu. Lúc này, tôi quyết định nói thật mục đích của mình: “Thú thật với anh, em đi thuê phòng không phải để ở, mà chủ yếu là muốn lấy cái địa chỉ để làm thủ tục cho con trai đi học trường gần đây”. Nghe tôi chia sẻ, anh chủ nhà bỗng cởi mở hẳn. Anh kể câu chuyện ngày trước con anh cũng học tại ngôi trường quận này. Thời điểm đó, nhà anh cũng không thuộc khu phố này nên phải cậy nhờ người quen giúp đỡ mới xin được suất học gần nhà. Hiểu được hoàn cảnh và nỗi lòng của tôi, anh liền trách khéo: “Sao chú không nói sớm với anh!”. Ngay khoảnh khắc ấy, tôi cảm giác như có một cánh cửa hy vọng vừa được mở ra. Tôi nhận được sự giúp đỡ của anh chủ nhà chỉ nhờ vào việc mình đã chọn cách nói thật lòng, chân thành. Chính sự thành thật đó đã tạo nên một ấn tượng tốt, khiến anh sẵn sàng hỗ trợ tôi.
Trước khi đồng ý giúp, anh bảo: “Giờ chú cứ đóng trước cho anh 1 triệu. Anh sẽ làm hợp đồng thuê nhà cho chú. Sau này đăng ký tạm trú xong xuôi, chú gửi thêm cho anh bao nhiêu tùy tâm”. Nghe vậy, tôi mừng thầm trong bụng, bắt đầu mở lòng trò chuyện vui vẻ hơn. Tôi hào hứng kể với anh về ngôi trường mà tôi định xin cho con vào, hóa ra đó cũng chính là ngôi trường cũ mà con trai anh từng theo học. Anh gật gù khen trường tốt, khuôn viên rộng rãi, gần nhà, lại có cơ sở vật chất tốt, cùng đội ngũ giáo viên lâu năm. Đứng trò chuyện một lúc, anh dắt tôi xuống gian bếp phía dưới, nơi đặt chiếc bàn làm việc của anh. Anh chủ nhà lấy ra một xấp giấy rồi tự tay viết hợp đồng thuê trọ. Anh vừa viết vừa bảo: “Giờ thủ tục đăng ký tạm trú cũng dễ rồi, chú cứ tự làm được chứ không cần anh phải đi làm hộ đâu”. Tôi thấy anh nói đúng nên ậm ừ đồng ý. Tôi nghĩ bụng, người ta đã có lòng giúp mình đến mức này thì họ bảo sao mình làm vậy là tốt rồi. Khi anh viết xong hợp đồng, tên của vợ và con trai tôi đã nằm ngay ngắn trên trang giấy. Anh dặn dò: “Giờ em cầm cái này về tự làm đi. Anh gửi sẵn giấy tờ nhà và căn cước công dân của anh qua cho. Em chỉ cần chụp hình đầy đủ hồ sơ rồi nạp lên ứng dụng VNeID là ok thôi”. Sau khi chuyển khoản tiền nhà 1 triệu đồng cho anh, tôi vui vẻ chào anh rồi ra về, lòng nhẹ nhõm hẳn.
Mất ba tuần liền tôi loay hoay đăng ký trên hệ thống VNeID nhưng vẫn bị từ chối hết lần này đến lần khác, cứ hết sai chỗ này lại lỗi chỗ kia. Quy trình trực tuyến đòi hỏi tính kiên nhẫn rất lớn: hồ sơ nộp đi phải mất bốn ngày hệ thống mới tiếp nhận, nhận xong lại phải chờ tiếp hai ngày nữa mới có phản hồi, để rồi khi mở ra xem kết quả thì lại là “không phê duyệt”. Mỗi lần như vậy, tôi vừa mất đứt một tuần lễ, vừa tốn bao công sức chỉnh sửa rồi lại nộp vào hệ thống để đăng ký lại. Gian nan hơn là cứ mỗi lần sai, tôi lại phải hẹn anh chủ nhà gặp mặt để ghi lại, ký lại giấy tờ. Đến lần thứ ba vẫn bị trả về, tôi thấy không ổn và nhận ra thủ tục đang bị vướng mắc ở một điểm nào đó. Ngay lúc ấy, tôi nghĩ bụng phải đến tận nơi, dùng đến “kỹ năng mềm” thì mới mong giải quyết triệt để được vấn đề.
Tôi quyết định gom hết hồ sơ chạy lên chỗ đăng ký để gặp trực tiếp, hy vọng công việc được hanh thông. Thực ra những năm trước, tôi đã nhiều lần tự đăng ký online rồi nhưng đều không thành công. Biết rõ cái thực tế trớ trêu ấy mà trong lòng vẫn không tránh khỏi cảm giác bực bội, chẳng khác nào một anh kỹ sư cứ loay hoay sửa hoài một chiếc máy mà nó vẫn không chịu vận hành, chạy không ra sản phẩm mà chẳng thể dò ra lỗi ở đâu. Nhưng cũng nhờ hiểu rõ quy luật và tích lũy được kinh nghiệm từ những lần thất bại trước, tôi quyết định không ngồi chờ đợi nữa.
Khi chạy lên gặp anh công an quản lý khu vực, trong túi tôi đã chuẩn bị sẵn một ít tiền cà phê, tự nhủ nếu gặp được ai nhiệt tình giúp đỡ thì mình sẽ gửi tặng họ. Ngay tại bàn tiếp dân, tôi gặp một cậu dân quân tầm 23, 24 tuổi. Cậu lật giật xem qua hồ sơ của tôi rồi bảo: “À, thì ra anh ghi sai chỗ này, ghi thiếu chỗ kia rồi”. Cậu tận tình hướng dẫn tôi chạy ra tiệm photocopy gần đó mua tờ mẫu hợp đồng thuê trọ đem vào đây cậu chỉ cách điền. Tôi liền mua một lúc bốn tờ giống nhau rồi quay vào chỗ cũ, ngồi điền dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cậu. Kiểm tra lại một lượt, cậu dân quân gật đầu: “Ok, được rồi đó anh, giờ anh cầm về nộp lại lên mạng đi”. Tôi liền phân trần: “Em giúp anh luôn đi, chứ anh tự nộp hoài mà có được đâu”. Cậu dân quân nghe vậy nhanh miệng đáp: “Dạ vậy thôi, để em nộp luôn cho anh”.
Tôi liền biếu cậu 500 nghìn đồng, vì tôi thấy cậu đã chỉ ra chính xác những chỗ tôi làm sai. Đối với tôi, số tiền này hoàn toàn xứng đáng với kinh nghiệm của cậu, bởi cậu chính là một “chuyên gia” trong lĩnh vực thủ tục này. Tôi thầm nghĩ trong đầu, có cậu dân quân hỗ trợ thì chắc chắn hồ sơ sẽ được duyệt. Hôm đó là chiều thứ Sáu, ngày 24 tháng 4 năm 2026, cũng đã là ngày làm việc cuối tuần. Cậu dân quân nhìn lịch rồi hỏi tôi: “Hôm nay cũng cuối tuần rồi, anh có cần gấp lắm không?”. Tôi vui vẻ trả lời: “Anh không gấp gì cả, em cứ thư thả làm nhé”. Cậu bảo thêm: “Dạ, vì vướng mấy ngày cuối tuần nên nếu muốn xong xuôi thì chắc cũng phải qua đợt lễ 30/4 mới làm được anh ạ”. Tôi gật đầu đồng ý, trong bụng nghĩ thầm: chỉ cần thủ tục làm được là tốt rồi, chậm một chút qua lễ cũng chẳng sao, miễn là mọi việc được giải quyết ổn thỏa.
Sáng thứ Bảy hôm sau, có một cuộc điện thoại gọi đến máy của vợ tôi. Đầu dây bên kia hỏi han vài thông tin để xác minh xem cô ấy có thực sự đang cư trú tại địa chỉ đó không, tên tuổi và số nhà có chính xác như trong hồ sơ. Họ hẹn vợ tôi chiều thứ Bảy hoặc chậm nhất là sáng thứ Ba lên trụ sở UBND phường để làm việc. Nghe vậy, tôi mừng thầm trong bụng, thầm nghĩ kế hoạch làm tạm trú cho con coi như đã sắp hoàn thành. Sau cuộc điện thoại, chúng tôi tiếp tục dắt hai đứa trẻ vui chơi ở công viên cho đến tầm 11 giờ trưa mới ra về.
Về tới nhà, thấy vợ không đả động gì, tôi cứ nghĩ bụng thôi thì cứ để thứ Ba cô ấy xin nghỉ làm ở công ty một hôm rồi lên nộp giấy tờ một thể. Thế nhưng, chẳng cần phải đợi đến thứ Ba, vừa bước chân vào nhà là vợ tôi đã giục: “Giờ mình đi liền đi anh, lên phường làm luôn cho xong chuyện”. Được lời như cởi tấm lòng, tôi đồng ý ngay vì thủ tục càng giải quyết nhanh gọn bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Hai vợ chồng vội vàng thay đồ rồi tôi đèo cô ấy lên gặp anh công an quản lý khu phố. Đến nơi, tôi để vợ một mình đi vào phòng nộp hồ sơ, còn bản thân thì đứng bên ngoài kiên nhẫn chờ lấy kết quả.
Trong lúc vợ tôi ở bên trong làm việc, chẳng biết đối thoại thế nào mà cô ấy và anh quản lý khu phố lại xảy ra tranh cãi nảy lửa. Tôi đứng ở ngoài hoàn toàn mù tịt về tình hình bên trong, ban đầu vốn không muốn ra mặt vì nghĩ đơn giản vợ vào nộp xong giấy tờ là có kết quả cầm về. Nhưng mọi chuyện không hề suôn sẻ như vậy. Nhận thấy tình hình bất ổn, vợ tôi ở bên trong bắt đầu gọi điện liên tục, thúc giục tôi phải vào ngay. Hóa ra anh quản lý khu phố thấy tôi đứng ngoài sân từ đầu khi vợ tôi bước vào rồi. Nên anh bảo vợ gọi tôi vào. Vợ tôi lúc này coi chồng như chiếc phao cứu sinh duy nhất, cô ấy nói giọng dồn dập trong điện thoại, bắt tôi phải vào cho bằng được.
Bước vào phòng, tôi lập tức cảm nhận được bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở. Mặt vợ tôi và mặt anh quản lý khu phố, cả hai đều hầm hầm giận dữ. Tôi thầm nghĩ: “Thôi chết, có nhiều chuyện không hay xảy ra rồi”. Anh quản lý quay sang hỏi tôi với giọng nghiêm nghị: “Ai là người làm bộ hồ sơ này?”. Tôi thật thà đáp: “Dạ, vợ chồng chúng tôi tự làm”. Sau đó, anh liên tục đặt ra những câu hỏi cắc cớ. Vợ tôi vì không biết mô tê gì nên bắt đầu trả lời lúng túng rồi sai lệch thông tin. Bản chất câu chuyện là tôi tự tay làm toàn bộ hồ sơ từ đầu đến cuối, vợ tôi chỉ có nhiệm vụ mang giấy tờ đi nộp, thành ra khi bị chất vấn sâu, cô ấy liền bị lộ việc thông tin khai báo không trùng khớp với thực tế. Anh quản lý khu phố thẳng thừng tuyên bố: “Tôi không phê duyệt hồ sơ này, vì thực tế anh chị không hề ở đây mà lại khai là có ở”. Ngay trong lúc tình hình đang căng thẳng đỉnh điểm, vợ tôi bất ngờ giật phắt lại bộ hồ sơ trên bàn rồi phán thêm một câu xanh rờn: “Không làm thì thôi. Đi về!”. Khoảnh khắc ấy, tôi đứng ngớ người ra, không thể hiểu nổi sao vợ mình bỗng dưng lại hung dữ đến thế.
Bỏ lại tôi và anh quản lý khu phố đứng nhìn nhau, vợ tôi quay lưng đi thẳng một mạch ra ngoài. Anh quản lý tức giận đứng bật dậy, miệng không ngừng lầm bầm bực bội. Lúc anh dắt xe ra về, tôi vội bước tới, vỗ nhẹ vào vai anh rồi hạ giọng nói đỡ: “Phụ nữ tính tình đôi khi nóng nảy vậy đó, có gì anh bỏ qua đừng để ý nhé”. Tôi cố gắng dùng những lời lẽ nhẹ nhàng nhất để xoa dịu, nhưng lúc ấy ngọn lửa giận trong anh đang bùng lên, anh chỉ im lặng rồi rồ ga phóng xe đi mất.
Trên đường hai vợ chồng đèo nhau về nhà, tôi bị vợ mắng cho một trận te tua, lôi đình. Cô ấy trách móc: “Anh làm hồ sơ thế nào mà không nói trước cho em biết, để lên đó thằng đó nó chửi em không ra gì! Anh đang đưa tôi vào thế kẹt có biết không?”. Trước cơn thịnh nộ của vợ, tôi chọn cách im lặng tuyệt đối, không hé môi nửa lời vì biết tình hình lúc này đang vô cùng nhạy cảm.
Tối hôm đó, tôi lánh vào một góc rồi gọi điện cho anh chủ nhà để trình bày lại toàn bộ sự tình. Qua điện thoại, tôi phải ngồi nghe anh thao thao bất tuyệt trút giận: nào là chú tệ quá, chú dở quá, tại sao việc quan trọng thế lại đưa vợ đi cùng để rồi sinh ra rách việc. Đứng ở góc độ một người đàn ông trụ cột, tôi bỗng nhiên rơi vào cảnh “vạn tiễn xuyên tâm”, đứng ở giữa và bị tất cả mọi người đổ lỗi. Họ biến tôi thành cái cớ hoàn hảo để đùn đẩy trách nhiệm sang. Tôi kiên nhẫn nghe anh chủ nhà trách móc, anh bảo thêm: “Cậu em quản lý khu phố cũng vừa gọi điện cằn nhằn với tôi, nó bảo vợ chú thế này thế kia, giờ nó nhất quyết không giúp nữa đâu, nó đang khó chịu lắm đấy”.
Nghe đến đó, tôi lập tức nắm bắt được bản chất của vấn đề. Việc anh chủ nhà trút giận lên đầu tôi thực chất là một phản xạ tâm lý rất bình thường của con người: khi đối mặt với rủi ro hoặc rắc rối, họ sợ phải gánh vác trách nhiệm nên chọn cách chỉ trích người khác để gột rửa phần lỗi của mình, và người đứng ra “chịu trận” lúc này chính là tôi. Hiểu được điều đó, tôi ngay lập tức nhận hết lỗi lầm về mình mà không một lời biện minh. Bởi tôi thấu hiểu sâu sắc cách vận hành trong tư duy của con người khi gặp sự cố. Tôi tự ví mình như người đang điều khiển một bộ máy, và khi máy lỗi, tôi không thể đổ thừa ngược lại cho các linh kiện được. Những người xung quanh chỉ là những bánh răng trong một cỗ máy mà chính tôi đang là người vận hành.
Để mọi chuyện lắng xuống qua một ngày, tôi mới bắt đầu gọi điện hẹn gặp lại anh chủ nhà. Bởi trong cuộc gọi tối hôm trước, anh chủ nhà có hé lộ một tình tiết quan trọng: anh quản lý khu phố thường xuyên qua lại chỗ anh và giữa họ có một mối quan hệ làm ăn gắn bó từ lâu. Anh chủ nhà cũng nói thêm rằng cậu em quản lý khu phố có lời khen tôi là người “biết điều”. Hóa ra, ngay sau khi đùng đùng bỏ về từ phường, anh quản lý đã gọi điện ngay cho anh chủ nhà để ấm ức, than phiền về chuyện của vợ chồng tôi. Đó cũng chỉ là phản ứng tâm lý hết sức tự nhiên. Anh quản lý muốn trách khéo anh chủ nhà tại sao lại đẩy một ca khó như vậy sang cho mình, để anh phải đứng ra đôi co rồi mang một “vết thương” bực bội vào người. Thế nhưng, sau khi trút giận và “tấn công” anh chủ nhà xong, anh quản lý có lẽ cũng sợ mối quan hệ giữa hai bên bị rạn nứt. Để xoa dịu tình hình, anh ta liền bồi thêm một câu: “Cô vợ thì tệ thật, nhưng anh chồng thì xem ra đàng hoàng hơn”.
Cụm từ “anh chồng đàng hoàng hơn” chính là một phản ứng tự nhiên của con người khi anh quản lý khu phố không muốn mối quan hệ làm ăn lâu dài đỗ vỡ, nó vừa giúp anh ta xoa dịu anh chủ nhà sau màn trách móc, vừa giữ lại một đường lui cho mối quan hệ làm ăn lâu năm của đôi bên.
Tôi lấy điều này làm dữ liệu cốt lõi để chuẩn bị cho cuộc gặp với anh chủ nhà. Tôi biết người đàn ông sống lâu năm ở đất này chắc chắn sẽ có cách xoay sở để giúp tôi. Nếu bản thân anh không trực tiếp làm được, anh cũng có thể nhờ vả đến bà con họ hàng hoặc bạn bè bằng hữu. Tư duy này chính là chiếc phao giúp tôi tự giải thoát mình ra khỏi vùng bế tắc.
Sau khi sự việc ầm ĩ ở phường xảy ra, đêm đó tôi ngồi một mình lặng lẽ suy nghĩ. Khi xâu chuỗi lại toàn bộ các dữ kiện, tôi mới vỡ lẽ ra lý do vì sao anh công an quản lý khu vực lại phát hiện ra hồ sơ của tôi có điểm bất thường. Bản chất là anh ta đã biết thừa căn nhà tôi đăng ký tạm trú không phải thuộc quyền sở hữu của anh chủ nhà này, mà được thuê qua một bên trung gian – tức là người thuê nguyên căn rồi ngăn phòng cho thuê lại. Vì nắm rõ gốc gác và sự tình của căn nhà, anh quản lý đã chủ động đưa vợ tôi vào thế bí. Anh liên tục tra hỏi bằng những câu hỏi mang tính chất tấn công, dồn ép bằng lời nói. Trong khi đó, vợ tôi lại là một người có lòng tự tôn rất cao. Từ nhỏ cô ấy đã được giáo dục phải luôn thật thà, nên khi có ai đó dùng lời lẽ động chạm hay quy chụp, cái tôi trong cô ấy lập tức trỗi dậy, không thể kìm nén mà phản kháng lại ngay. Bởi vì anh ta bảo cô ấy nói dối, nói không đúng sự thật, trong khi thực tế cô ấy không hề làm hồ sơ mà hoàn toàn do chồng chuẩn bị. Cô ấy nghĩ mình không nói dối, vậy tại sao lại bị buộc tội là dối trá? Chính sự tổn thương lòng tự ái ấy đã đẩy tình hình căng thẳng đến đỉnh điểm.
Nhìn nhận lại toàn bộ câu chuyện, tôi mới phát hiện lúc anh chủ nhà lúc gửi giấy tờ cho tôi, người đứng tên trên mảnh đất và căn nhà ấy lại là một người khác hoàn toàn. Ban đầu, tôi cứ ngỡ anh quản lý khu vực và người cho thuê trọ có mối làm ăn lâu năm, chỉ cần cầm hồ sơ là biết gốc gác của nhau, vả lại vì tự tin làm được nên anh chủ nhà mới nhận tiền của tôi. Hầu hết những người thuê nhà ở chỗ anh trước đây đều dùng chung một bộ giấy tờ pháp lý như vậy. Tôi cứ thế tiến hành cho đến khi mọi chuyện vỡ lở. Anh quản lý khu vực quyết không ký duyệt vì anh biết rất rõ căn nhà đó có vấn đề, và anh cũng đi guốc trong bụng ý đồ làm tạm trú của tôi. Ban đầu, anh gặp vợ tôi chỉ định hạch sách theo kiểu cán bộ thông thường, nhưng không ngờ lại vấp phải làn sóng phản kháng quá dữ dội từ cô ấy.
Quay lại cuộc hẹn với anh chủ nhà, lúc này tôi đã định vị rõ ràng anh chỉ là người kinh doanh cho thuê lại phòng trọ. Tôi gọi điện hẹn gặp anh sau đó một ngày. Đúng như dự đoán, vừa đến nơi, tôi đã phải hứng chịu một trận lôi đình khi anh liên tục đổ lỗi lên đầu tôi. Việc của tôi lúc đó là giữ im lặng, chăm chú lắng nghe mà không một lời phản kháng. Tôi chủ động nhận hết trách nhiệm về mình, đồng thời im lặng quan sát xem anh sẽ hé lộ thêm thông tin gì qua câu chuyện.
Trong kế hoạch ban đầu, tôi đến là để dò xét xem anh có thể đứng ra nói đỡ với anh quản lý khu vực một tiếng hay không, vì hai người họ đã có cuộc trao đổi ngay sau khi vợ chồng tôi rời đi. Giữa buổi trò chuyện, tôi chậm rãi bày tỏ với anh chủ nhà: “Kế hoạch ban đầu của em là đến nhờ anh nói giúp một tiếng với anh quản lý, để em có cơ hội gặp anh ấy thêm lần nữa. Nhưng khi ngồi ở đây rồi, em nghĩ mình là người mở ra rắc rối này thì chính em phải là người có trách nhiệm đóng nó lại. Em muốn trực tiếp gặp anh quản lý khu vực, thứ nhất là để gửi lời xin lỗi chân thành về sự việc hôm trước, thứ hai là để việc này không làm ảnh hưởng đến chuyện làm ăn lâu dài của anh. Còn số tiền một triệu hôm trước em chuyển khoản, coi như là chút quà nhỏ em biếu anh vì anh cũng đã nhiệt tình giúp đỡ em ít nhiều”.
Câu nói ấy của tôi dường như đã chạm mạnh vào một góc khuất nào đó trong lòng người đàn ông cho thuê trọ.
Kể từ khoảnh khắc đó, câu chuyện giữa chúng tôi đã chuyển sang một trạng thái hoàn toàn khác. Anh bắt đầu xem tôi như một người đồng minh, người cùng thuyền. Nhận thấy tôi là một người đàn ông sòng phẳng, đàng hoàng, anh tỏ ra sẵn sàng hậu thuẫn hết mình nếu có thể. Lúc này, tôi tung ra đòn tâm lý quyết định: “Tạm thời anh cứ giữ nguyên vị trí và không cần liên lạc với bên kia. Cứ để em là người chủ động liên hệ và ra mặt trước. Có bất kỳ chuyện gì xảy ra, em sẽ là người duy nhất đứng ra chịu trách nhiệm chứ tuyệt đối không kéo anh vào cuộc”.
Đây chính là đòn đánh quyết định của một người đàn ông bản lĩnh trên mặt trận tâm lý. Tôi đã đóng một dấu ấn sâu đậm vào tâm trí anh chủ nhà, khẳng định cho anh thấy: Tôi là một người đàn ông có trách nhiệm, chơi được và đáng để kết giao. Trong hoàn cảnh này, anh chủ nhà rõ ràng không mất mát gì, cùng lắm chỉ nghe anh quản lý khu vực cằn nhằn vài câu, nhưng đổi lại anh đút túi một triệu đồng của tôi một cách dễ dàng mà không bị đòi lại. Đây chính là bước đệm vững chắc để tôi tiếp tục tiến bước. Sau đó, chúng tôi trò chuyện vô cùng cởi mở, anh không ngần ngại dốc hết những thông tin mật mà anh biết cho tôi. Tôi thu nhận tất cả dữ liệu đó để chuẩn bị cho nước cờ tiếp theo.
Trước khi tôi đứng dậy ra về, anh chủ nhà còn ân cần dặn dò một câu thực tế: “Thằng đó mà đã không chịu đặt bút ký thì không ai ở cái đất này làm nổi đâu chú ạ. Cho dù mình có quen biết cấp lớn hơn mà nó cố tình gây khó dễ hay găm hồ sơ thì cũng chịu chết. Mà giả sử chú có ở đây đủ một năm đi chăng nữa, trước sau gì nó cũng tìm chuyện làm phiền vì người ta đã ghét mình rồi”.
Tôi mỉm cười, điềm đạm đáp lời anh: “Ngay từ đầu mình đã chọn cách đi sai đường rồi anh ạ, mình sai hoàn toàn. Chính vì vậy, em mới càng phải gặp anh quản lý khu phố đó để nói chuyện và xin lỗi một tiếng, đồng thời xem anh ấy có rộng lòng giúp đỡ hay không”. Anh chủ nhà gật gù tâm đắc với cách ứng xử của tôi, anh bồi thêm một câu thành ngữ: “Đúng rồi, đánh người chạy đi chứ ai đánh kẻ chạy lại”. Tôi cũng gật đầu đồng ý. Ý nghĩ ấy thật sự rất hay. Mình đến gặp họ với thái độ cầu thị, biết lỗi và gửi một lời xin lỗi chân thành thì chẳng ai nỡ lòng nào từ chối, cũng không làm mất lòng ai. Ngay cả khi phương án này không thành công, tôi vẫn có thể tìm kiếm một con đường khác, nhưng ít nhất, mình không thể là kiểu người gây ra lỗi lầm, quậy tung mọi thứ lên rồi lẳng lặng biến mất tăm. Điều đó hoàn toàn không phải là cách hành xử của một người đàn ông đàng hoàng.
Chúng tôi nán lại trò chuyện thêm về sức khỏe và cuộc sống. Anh chủ cho thuê nhà tỏ ra rất biết chuyện và quý mến tính cách của tôi. Nhận thấy công việc đã hứa hẹn xong xuôi và cũng không còn chuyện gì để nói, tôi đứng lên xin phép ra về để anh tiếp tục làm việc.
Ba ngày sau, tôi chủ động cầm điện thoại lên gọi trực tiếp cho anh quản lý khu vực. Vừa bắt máy, câu đầu tiên anh hỏi tôi là ai. Tôi nhẹ nhàng nhắc lại chuyện hôm trước rồi chân thành gửi lời xin lỗi anh vì sự cố không hay vừa qua. Mục đích duy nhất của cuộc gọi này là để tạ lỗi và mong anh rộng lòng bỏ qua cho sự nóng nảy hôm trước. Anh liền bảo: “Anh làm sai quy định như vậy thì tôi giúp sao được”. Tôi không nản lòng, tiếp tục mở lời hẹn gặp anh một buổi trực tiếp để vừa trực tiếp xin lỗi, vừa nhờ anh chỉ đường dẫn lối giúp tôi tìm phương án. Ngay lúc đó, đầu dây bên kia bỗng khựng lại. Anh hoàn toàn bất ngờ, không thể lường trước được việc tôi sẽ chủ động gọi điện để xin lỗi. Anh im lặng vài giây. Tôi biết anh đang lắng nghe nhưng vẫn muốn xác nhận chắc chắn xem anh có nghe rõ tâm ý của mình hay không. Tôi lên tiếng: “Alo, alo…” thì anh mới đáp: “Tôi đang nghe đây… nghe chứ”. Sau đó, tôi đề xuất một cuộc hẹn thì anh bảo cứ qua đợt lễ 30/4 rồi gọi lại. Đây chính là một tín hiệu đáng mừng cho tôi. Một cuộc hẹn đồng nghĩa với việc cánh cửa tưởng chừng đã đóng sập sau trận cãi vã hôm trước nay đã được hé mở trở lại, cảm giác trong lòng thật nhẹ nhõm. Tôi tạm gác lại mọi lo toan và kiên nhẫn chờ qua lễ.
Sau kỳ nghỉ lễ, tôi chủ động không gọi vào ngày thứ Hai hay thứ Ba. Tôi biết những người làm việc ở cơ quan công sở thường có một núi việc tồn đọng dồn lại sau lễ, gọi lúc này sẽ rất phiền. Đến ngày thứ Tư, tôi mới gọi lại. Lần này, tôi xưng hô bằng tên của tôi và tên của anh. Tôi muốn đặt vị thế của hai chúng tôi như hai người đàn ông ngang hàng để nói chuyện. Tôi ngỏ ý xin một cuộc hẹn, anh bảo cứ để đến cuối tuần. Tôi hỏi dồn thêm: “Vậy thì cuối tuần là tầm thứ Sáu hay thứ Bảy hen”. Thường người ta ít muốn mình suy nghĩ nên tôi suy nghĩ luôn giúp anh và Tôi cũng hỏi rõ vì không muốn kéo dài thời gian. Sau kỳ nghỉ lễ, khi chiến thắng đậm đà từ cuộc gọi xin lỗi ngọt ngào hôm trước đã nguội đi, anh có thể suy nghĩ lại và không muốn giúp tôi nữa. Tâm tính con người rất khó dự đoán, việc họ chuyển từ trạng thái đồng cảm sang lạnh nhạt chỉ sau vài ngày là chuyện hết sức bình thường. Có thể lúc nghe tôi xin lỗi thì anh thấy mát lòng mát dạ, nhưng khi cơn giận âm ỉ bên trong trỗi dậy thì sao? Đó là điều tôi phải suy tính kỹ.
Tôi kiên nhẫn chờ đến sáng thứ Bảy. Thông thường vào ngày này, tôi sẽ đưa vợ và hai con đi ăn sáng, uống cà phê, sau đó đưa con gái lớn đi học còn tôi, vợ và cậu con trai nhỏ sẽ ngồi ở quán đợi đến giờ đón con gái về. Hôm đó, tôi bảo với vợ: “Sáng thứ Bảy này anh có chút việc riêng nên không đưa ba mẹ con đi được”. Cô ấy liền gặng hỏi công việc gì, tôi chỉ đáp ngắn gọn là có việc. Tôi chủ động giấu vì không muốn cô ấy biết tôi vẫn đang âm thầm tiếp tục tìm cách xoay sở chứ không hề bỏ cuộc sau trận cãi vã ở phường. Tuy nhiên, sáng ngủ dậy tôi thấy nếu gọi điện cho anh quản lý khu vực sớm quá thì cũng kỳ, nên quyết định chậm lại một bước. Tôi vẫn đưa vợ con đi ăn sáng, uống cà phê và đưa con gái lớn vào lớp. Sau đó, tôi đèo vợ và con trai ngồi quán cà phê đợi đến 9 giờ 30 phút thì ra về. Trong lúc đứng bấm thang máy ở chung cư, tôi bốc điện thoại gọi cho anh quản lý khu vực để hẹn gặp. Anh bảo: “Để tầm chiều chiều đi anh”. Tôi đáp: “Vậy ok chiều gặp” rồi cúp máy.
Cảm giác ngồi chờ đợi một ai đó nắm giữ quyền quyết định vận mệnh thành bại của công việc thực sự rất nặng nề. Dù bản thân là người thực hành Thiền định lâu năm, luôn tự răn mình không được suy nghĩ vẩn vơ, nhưng cứ dăm ba phút não tôi lại tự động vạch ra các kịch bản. Ăn cơm trưa xong, tôi cố gắng nằm nghỉ ngơi ít phút để hồi phục năng lượng. Một giấc ngủ ngắn vừa giúp tôi lấy lại sức, vừa là cách để tạm quên đi cuộc gặp sắp tới, vì việc nghĩ ngợi quá nhiều chỉ khiến bản thân mệt mỏi mà không giải quyết được gì.
Đúng 2 giờ chiều, tôi chạy xe lên phường và ngồi đợi một mình. Lúc này, cơ quan chưa đến giờ làm việc chính thức, chỉ có vài anh dân quân tự vệ ngồi phía trước và lác đác vài người ra vào. Tôi mặc quần áo chỉnh tề, kiên nhẫn chờ đợi. Tôi đợi từ 2 giờ đến 3 giờ, rồi đến 3 giờ 30 phút chiều. Tôi cầm điện thoại lên gọi nhưng đầu dây bên kia không bắt máy. Tôi quyết định không gọi lại nữa để tránh làm phiền, vì biết đâu anh đang bận việc đột xuất hoặc đang ngủ trưa. Thời buổi này điện thoại hầu như lúc nào cũng dính chặt bên người, không nghe máy thì chỉ có thể là đang bận. Chờ thêm một lúc, tôi nghĩ ra giải pháp nhắn tin. Tôi gửi cho anh một dòng ngắn gọn: ” đến rồi, đang đợi ở sở làm”. Nhắn xong, tôi tiếp tục ngồi đợi. Đến 4 giờ chiều, anh quản lý khu vực mới gọi lại cho tôi, giọng phân trần: “Hồi sáng anh gọi mà tôi lu bu công việc nên quên mất”. Tôi liền đáp lời: “Vậy không sao đâu anh, vậy thôi thứ Bảy, Chủ nhật anh cứ ở nhà nghỉ ngơi, chơi với mấy đứa nhỏ nhé”. Nghe tôi nói thế, anh ậm ừ rồi hẹn tôi qua tuần thường buổi chiều em có ở sở làm, có gì anh cứ chạy lên gặp cũng được. Tôi biết đối với công chức, nhiều khi giấc ngủ trưa muộn dễ làm họ quên mất lịch hẹn, nên việc này hoàn toàn có thể thông cảm.
Bước sang tuần sau, tôi tiếp tục bỏ qua ngày thứ Hai và thứ Ba. Đến khoảng 3 giờ 30 phút chiều ngày thứ Tư, tôi mới chạy xe lên phường. Lần này tôi không gọi điện hẹn trước nữa mà đến thẳng nơi rồi mới nhấc máy gọi cho anh. Anh quản lý khu vực bảo: “Đợi tôi tầm 30 phút nữa tôi tới nhé”. Tôi vâng lời rồi ra ngoài ngồi chờ.
Trong lúc ngồi đợi ở băng ghế đá của mấy anh bảo vệ khu phố, tôi chủ động bắt chuyện, hỏi thăm công việc của mọi người. Băng ghế này vốn là chổ nghỉ ngơi của các anh, lúc đầu tôi lịch sự không dám ngồi mà chỉ đứng gần đó. Sau khi một vài người đứng dậy đi làm việc, chỗ ngồi còn trống, một anh liền bảo tôi vào ngồi cho mát. Tôi lịch sự vào ngồi, hỏi thăm anh vài câu và anh cũng hỏi tôi đến đây có việc gì. Tôi chỉ trả lời qua loa cho xong chuyện vì không muốn câu chuyện riêng tư của mình bị bàn tán. Thế nhưng nói chuyện một hồi, anh bảo vệ cũng biết tôi đang đi xin thủ tục tạm trú. Anh cười bảo: “Tôi là lính ruột của anh quản lý khu vực đấy”. Tôi thầm nghĩ trong bụng: “Đúng là tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa, né cho lắm vào cuối cùng lại gặp ngay người thân cận của anh ta”. Trò chuyện được tầm 10 phút thì anh quản lý khu vực gọi điện bảo tôi lên phòng. Anh dân phòng rất nhanh nhẹn nói: “Để anh dẫn em lên gặp sếp”. Anh nhiệt tình dẫn tôi đi ngay lập tức.
Bước lên lầu hai, đứng trước căn phòng đang đóng kín cửa, anh dân phòng mở cửa cho tôi bước vào. Gặp lại anh quản lý khu vực, anh liền ra hiệu: “Anh vào ngồi đi”. Anh đang ngồi trong góc tại chiếc bàn làm việc. Ấn tượng đầu tiên của tôi là bàn làm việc được sắp xếp rất sạch sẽ và ngăn nắp. Tôi tranh thủ quan sát xung quanh: căn phòng rộng khoảng 30 mét vuông mấy bàn làm việc được kê sát nhau phải đến bốn chiếc bàn làm việc, mỗi nhân viên sở hữu một bàn. Dọc theo các bức tường là những dãy tủ sắt cao lớn – loại tủ đựng hồ sơ tài liệu quen thuộc mà bạn có thể bắt gặp ở bất kỳ văn phòng công chức nào.
Anh mời tôi ngồi. Khi anh chưa kịp mở lời, tôi đã chủ động đi thẳng vào vấn đề: “Mình đến đây là muốn nhờ anh, với kinh nghiệm lâu năm trong ngành, có phương pháp hay giải pháp nào giúp mình hoàn thiện được bộ hồ sơ này không?”. Anh liền bảo: “Vợ anh làm việc kiểu gì mà nói chuyện kỳ cục thế. Thú thật trước khi hẹn gặp, tôi đã thừa biết bộ hồ sơ này có vấn đề rồi. Ở cái khu này ai làm gì mà tôi không biết”. Chờ anh nói thêm vài câu cho dịu bớt, tôi mới từ tốn tiếp lời: “Ừ về nhà mình cũng đã dạy dỗ lại vợ mình rồi. Hôm nay mình đến đây, thật tình là muốn gửi lời xin lỗi anh vì chuyện không hay xảy ra hôm bữa”.
Câu nói đánh trúng tâm lý của tôi rõ ràng đã làm anh mát lòng mát dạ. Anh liền đổi thái độ, bảo: “Thôi được rồi, đưa hồ sơ đây tôi xem”. Tôi vừa mở ba lô lấy hồ sơ, vừa bộc bạch về hành trình của mình. Tôi kể cho anh nghe việc mình đã quay lại gặp anh chủ nhà trọ ra sao, và nhấn mạnh lý do tôi quyết tâm gặp bằng được anh quản lý khu vực: “Chuyện này do mình mở ra thì mình muốn chính mình là người đến đây để khép lại, cốt để mọi người không còn hiểu lầm nhau. Việc anh có giúp được hồ sơ này hay không đối với mình không còn quá quan trọng nữa, miễn sao sau này anh không làm khó dễ công việc làm ăn của anh chủ nhà trọ là mình nhẹ lòng rồi”.
Nghe tôi trải lòng, anh quản lý khu vực bắt đầu trùng xuống. Anh tò mò hỏi: “Thế Anh thuê căn nhà đó đã trả tiền cọc chưa?”. Tôi thật thà trả lời luôn: “Mình nói thật, mình có bảo với anh chủ nhà là dù việc có thành hay không, em cũng xin biếu anh ấy số tiền đó, vì anh ấy cũng đã cố gắng hết sức để giúp đỡ mình rồi”. Anh lại hỏi tiếp: “Rồi thuê nhà có ở thật không?”. Tôi vẫn chọn cách thành thật tuyệt đối: “Thật lòng úc đầu mình cũng có kế hoạch thuê để ở, nhưng thú thật là không thể ở cả năm trời được. Nếu có ở thì cũng chỉ vài ba tháng thôi anh”. Anh quản lý hoàn toàn bất ngờ trước sự thẳng thắn, không chút giấu giếm của tôi. Anh trầm ngâm một lát rồi hỏi: “Giờ muốn làm tạm trú mà vẫn ở chỗ cũ hay chuyển sang chỗ khác?”. Tôi đáp: “ở đâu cũng được mà”. Lúc này, anh gật đầu bảo: “Vậy được rồi, anh cứ về đi”.
Trong lúc đứng dậy, để phá vỡ nốt bầu không khí căng thẳng còn sót lại, tôi quay sang nhìn anh rồi chủ động gợi chuyện: “Mình bơi lội cũng khá lắm. mình thấy anh có con nhỏ, nếu cháu muốn học bơi thì cứ bảo mình, mình dạy cho”. Anh liền cười đáp: “À, nó biết bơi rồi, mấy cha con em cũng hay đi bơi chung với nhau lắm”. Như bắt được đúng mạch, tôi hỏi tới: “Ủa, thế mấy cha con hay bơi ở đâu vậy?”. Anh trả lời là hay bơi ở hồ Thiên Thai. Vì đã từng trải nghiệm ở hồ này nên tôi hiểu rất rõ, tôi liền hào hứng bàn luận với anh về chất lượng nguồn nước ở đó. Anh cũng bị cuốn vào câu chuyện, hỏi ngược lại tôi: “Thế còn anh hay bơi ở đâu?”. Tôi trả lời: “Dạ dạo này mình chuyển qua bơi bên Celadon rồi, bên đó không gian bơi đã lắm anh”. Vì chưa bơi ở đó bao giờ nên anh gặng hỏi thêm thông tin, tôi cũng nhiệt tình chia sẻ. Tuy nhiên, anh vẫn chấm điểm hồ Thiên Thai cao hơn. Tôi chỉ mỉm cười chứ không tranh luận xem đâu bơi sướng hơn, vì mỗi người một sở thích mà.
Câu chuyện về sở thích bơi lội đã hoàn toàn bẻ gãy hàng rào ngại ngùng giữa hai người đàn ông. Đúng lúc đó, có hai vị khách bước vào phòng tìm anh, tôi nhường chổ cho 2 vị khách, đây cũng là thời điểm thích hợp để tôi rút lui. Tôi bảo: “Thôi, có khách đến, anh cứ tiếp họ đi nhé, mình xin phép về”. Anh vui vẻ chào tôi ra về.
Một tuần sau đó, tận dụng tín hiệu bắt được về sở thích bơi lội của hai cha con anh, tôi quyết định tìm một món quà nhỏ. Thật lòng mà nói, qua quan sát, tôi biết anh dẫn con đi bơi chủ yếu là để đồng hành cùng con. Nhận thấy cậu con trai anh rất thích môn này, tôi lên mạng tìm mua kính bơi. Tôi quyết định đặt mua liền hai chiếc kính tốt. Một phần, đây là món quà cảm ơn để công việc được hanh thông; phần khác quan trọng hơn, tôi thực lòng muốn kết giao thêm một người bạn mới. Tôi biết anh quản lý khu phố này là người có lối sống rất sạch sẽ, đàng hoàng, nên bản thân tự nhủ không nên bỏ lỡ những người tốt đi ngang qua cuộc đời mình. Từ chỗ suýt chút nữa trở thành đối đầu mà có thể chuyển hóa thành bạn tốt thì đâu có gì là xấu.
Lúc lướt mạng, tôi chọn được hai chiếc kính bơi đúng gu mình thích. Thậm chí, tôi đã định bấm mua thêm chiếc thứ ba cho bản thân vì cũng đang cần đổi kính, nhưng rồi lại khựng lại, nghĩ mua nhiều thì phí nên thôi. Cuối cùng, tôi chỉ đặt đúng hai chiếc cho anh và con trai anh, hy vọng thằng bé sẽ thích.
Đến ngày 19 tháng 5, sau hai ngày đặt hàng, tôi nhận được bưu phẩm. Vừa nhận kính vào buổi sáng, đến chiều tôi đã hăm hở chạy ngay lên phường để tặng anh. Thế nhưng đến nơi thì anh lại không có ở văn phòng. Tôi hỏi chị đồng nghiệp ngồi cùng phòng thì chị bảo thử gọi điện thoại xem sao. Tôi lịch sự dạ vâng rồi khép cửa đi về. Tôi hiểu rõ những món quà mang tính chất tế nhị như thế này tuyệt đối không nên đề cập qua điện thoại, vì rất khó nói và dễ gây hiểu lầm.
Hôm sau, đúng 3 giờ 30 phút chiều, tôi lại chạy lên phường vì biết đây là khung giờ anh thường quay về cơ quan. Đúng như dự đoán, vừa bước lên lầu, tôi đã thấy anh đang đứng nói chuyện với ai đó ở ngoài hành lang. Tôi đứng từ đằng xa gọi tên anh. Anh quay lại bảo: “Anh vào phòng tôi ngồi đợi đi”. Tôi ậm ừ gật đầu nhưng không bước vào ngay, chỉ tay vào chiếc ba lô rồi nói nhỏ: “Mình có cái này muốn gửi cho anh”. Anh nhìn tôi một cái rồi quay sang tiếp tục giải quyết nốt công việc với người kia.
Tôi đứng nép ở ngoài hành lang đợi anh xong việc. Đứng mỏi chân, tôi chọn ngồi xuống chiếc ghế dựa đặt sát cửa phòng. Ngay khoảnh khắc ấy, một luồng cảm xúc vô cùng mạnh mẽ thình lình ập đến, xâm chiếm toàn bộ tâm trí tôi. Đó là một cảm giác bồn chồn, nghẹn ứ, giống như cảm giác của một người phạm tội chuẩn bị bước ra pháp trường nhận án, hay giống như hồi còn đi học bị cô giáo bắt quả tang đang lật tài liệu trong giờ kiểm tra vậy. Có lẽ, đây là thứ cảm xúc kỳ lạ và hỗn độn mà chỉ có bản thân tôi tại thời điểm đó mới có thể thấu cảm được trọn vẹn, dù có đem chia sẻ ra ngoài thì cũng chẳng một ai có thể hiểu nổi.
Khi anh giải quyết xong việc, anh ra ngoài và niềm nở mời tôi vào phòng. Trong phòng lúc này còn có một chị và một anh đồng nghiệp khác cũng đang làm việc. Bước vào, tôi đặt chiếc ba lô lên bàn rồi nói với anh: “Mình biết hai cha con thích bơi, vừa rồi có giảm giá nên đặt mua cái kính bơi gởi cho cha con”. Anh đáp: “Ừ, đưa đây tôi xem”. Tôi thầm nghĩ trong đầu, chắc lúc đó anh tưởng tôi đưa phong bì giấy tờ hay quà cáp nặng nề gì đó, không ngờ thứ tôi lấy ra lại là mấy chiếc kính bơi. Vừa đưa, tôi vừa từ tốn giải thích: “Mình biết anh và con trai đều thích đi bơi nên đặt về hai cái. Loại này mình phải nghiên cứu kỹ và lựa chọn nhiều nơi mới tìm ra được đấy”. Anh quan tâm hỏi tôi: “Kính này hiệu gì vậy?”. Tôi trả lời: “Nó là hàng của Nike đó”. Anh chặc lưỡi bảo: “Sao mua loại mắc tiền vậy”.
Tôi liền giải thích cho anh hiểu về tính năng của sản phẩm: dòng kính này khi đeo vào bơi sẽ giúp ngăn nước tuyệt đối, ôm sát vào khuôn mặt nên rất dễ bơi và không bị cay mắt. Nghe tôi nói, anh nhìn thẳng vào mắt tôi, chăm chú quan sát khi tôi đưa tay lên mặt mô tả cơ chế ôm khít của chiếc kính. Qua phản ứng của anh, tôi đoán anh vốn không phải là một người bơi lội chuyên nghiệp, bởi những người chuyên bơi luôn hiểu rất rõ điều đó – một chiếc kính bơi thông thường sẽ không bao giờ đáp ứng được yêu cầu của người bơi chuyên sâu. Sau đó, anh gật đầu bảo: “Thôi được rồi, cứ để đây đi”. Tôi nhẹ nhàng đặt kính lên bàn, không quên chu đáo lấy chiếc túi giấy chuẩn bị sẵn trong cặp ra bọc lại cho lịch sự. Tôi còn bắt chuyện thêm: “Cuối tuần này bên trường của tụi nhỏ có tổ chức hội thi bơi lội đó”. Anh hào hứng đáp: “À, con trai tôi cũng có tham gia giải này đấy”. Tôi cười bảo: “Con mình cũng thi giải này luôn”. Thế là chúng tôi lại có thêm đề tài chung để bàn luận, và mục đích của tôi đã hoàn thành khi anh vui vẻ đón nhận món quà mà tôi đã cẩn thận chọn lựa. Trước khi ra về, tôi đứng lên, lùi lại một chút rồi đưa ngón tay cái lên hướng về phía anh ra hiệu “tuyệt vời” để tán thưởng cho chiếc bàn làm việc vô cùng ngăn nắp và sạch sẽ của anh.
Giờ đây, tôi đã trở về nhà, anh cũng đã nhận chiếc kính bơi từ tôi. Đối với một người có lối sống như anh quản lý khu vực, tôi nghĩ món quà này hoàn toàn không mang tính chất hối lộ, vật chất như chai rượu ngoại hay phong bì tiền bạc thông thường. Nó đơn thuần là một món quà của sự tình nghĩa, giúp hai cha con anh có trải nghiệm luyện tập bơi lội tốt hơn, đồng thời cũng là lời cảm ơn chân thành của tôi vì anh đã rộng lòng giúp đỡ.
Thế giới này suy cho cùng cũng giống như một cỗ máy khổng lồ, và những người có sức ảnh hưởng đến cuộc đời ta chính là những bánh răng trong cỗ máy mà chính ta đang vận hành. Không một cỗ máy nào có thể hoạt động mà tất cả các bánh răng luôn chạy đều tăm tắp như nhau. Đôi khi, sẽ có những bánh răng bị khô khốc, trục trặc, buộc ta phải chỉnh sửa và tra thêm dầu mỡ thì hệ thống mới có thể vận hành trơn tru trở lại. Nếu một người không thấu hiểu quy luật vận hành của cuộc đời, họ sẽ dễ dàng bị cái tôi cá nhân cuốn đi, để rồi bất lực không tìm ra cách khắc phục. Giống như việc ta mua về một chiếc máy mới, nếu không biết cách sử dụng, lúc lỡ xảy ra hỏng hóc mà người dùng lại nổi nóng đem đi đập phá hay sửa chữa sai cách, có khi sẽ làm hỏng luôn cả hệ thống. Ngược lại, nếu bạn biết cách điều chỉnh như một người kỹ sư lành nghề, chỉ cần vài ngày kiên nhẫn, bạn đã có thể đưa cỗ máy trở lại quỹ đạo vận hành êm ái. Tôi đã đối mặt với một “bánh răng lớn”, và thật may mắn khi tôi là người biết cách sửa chữa, biết chọn đúng thời điểm để tra dầu. Cặp kính bơi đó chính là loại dầu nhớt cao cấp được tôi cẩn thận mua từ hãng Nike về để tra vào hệ thống bánh răng đang bị nghẹt. Giờ đây, việc của tôi là kiên nhẫn chờ cỗ máy chạy thêm một thời gian để kiểm chứng tính hiệu quả. Tôi sẽ cố gắng chờ đợi vài ngày tới để xem phản hồi từ anh quản lý khu vực. Ngày mà cỗ máy vận hành xuất xưởng ra sản phẩm cũng chính là ngày tôi cầm trên tay quyết định tạm trú được phê duyệt cho con. Đó sẽ là phần thưởng xứng đáng dành cho một người kỹ sư giỏi vận hành và biết cách chỉnh sửa hệ thống bánh răng của cuộc đời.
